ERNESTO GUEVARA CHE
Saturday, Haziran 20, 2009 · Kategori: EDEBİYAT


14 Haziran 1928 Arjantinin Rosairo de la Fe kentinde İrlanda kökenli Ernesto Guevara Lynchin ve Bask kökenli Celia de la Sernanın oğlu olarak doğdu. (Ailesi ilerici görüşlü dinle ilgilenmeyen faşizmden nefret eden edebiyat ve şiirden hoşlanan insanlardı.)

Mayıs 1930 Henüz 15 günlükken geçirdiği zatürrenin sonucu olarak ilk astım krizini geçirdi.
1935 Eğitim Bakanlığından gelen bir mektupta Ernesto 7 yaşına girdiği halde niçin okula kaydedilmediği soruldu. (Astımından ötürü okula gidemiyordu. İlk yıl annesi ders verecek ancak sonraki yıl okula başlayabilecekti. Hastalığıyla mücadele etmek için sürekli futbol oynuyordu.)

1944 Aile maddi durumunu bozulması üzerine Buenos Airese taşındı. (Ernesto okul masraflarını ve cep harçlığını çıkarmak için çeşitli işlerde çalışıyordu.)
1945 Buenos Aires Tıp Fakültesine kaydoldu. (Tıp öğrenimi sırasında geçimini sağlamak için petrol tankerlerinde hastabakıcılık yaptı.)

29 Aralık 1951 Fakültenin son sınıfında öğrenimine ara vererek yakın arkadaşı Alberto Granadosla birlikte tüm Güney Amerikayı kapsayan bir motosiklet yolculuğuna çıktı. (Paraları bittiğinde hamallık dok işçiliği tayfalık bulaşıkçılık yapacaklardı.)
17 Temmuz 1952 Yedi ay süren maceralı motosiklet yolculuğu Buenos Aireste son buldu.

Mart 1953 Alerjiler üzerine tezini vererek mezun oldu ve tıp doktoru unvanını aldı.
Temmuz 1953 Bolivya Peru Ekvador Guetamala ve Meksikayı kapsayan ikinci Güney Amerika gezisine çıktı. Aralık 1953 Guatemalada 26 Temmuzda Kübada Moncada Kışlası saldırısından sonra bu ülkeye gelen Kübalı devrimcilerle tanıştı. (Onlara sürekli ..che ..diye hitap ettiği için ilk kez burada kendisine Che lakabı takıldı.) Şubat 1954 Guatemala Komünist Partisine üye oldu. Sendika hekimi olarak çalışmaya başladı.

Mayıs 1955 Meksika DF de bir hastanenin kardiyoloji ve alerji bölümünde çalışmaya başladı. Kübalı devrimcilerle tekrar ilişki kurdu ve Raul Castroyla tanıştı. (200 civarında hastası var eşi Hilda ile birlikte küçük bir dairede yaşıyorlar...)

Temmuz 1955 Bir arkadaşının evinde Fidel Castroyla tanıştı. Bütün geceyi sabaha kadar tartışarak ve sohbet ederek geçirdiler. (Sabah olduğunda Kübanın özgürlük savaşına hekim olarak katıldığını açıklayacaktı...)
8 Ağustos 1955 Guatemaladayken tanıştığı sürgünde yaşayan Perulu devrimci Hilda Gadae ile Meksikada evlendi. (15 Şubat 1956 da ilk kızı Hilda Beatriz Guevara Gadea doğdu -Hilda 1995 te Havanada yaşama veda etti- Hilda Gadea ile Mayıs 1959 da boşanacaklardı.)

13 Nisan 1956 Annesine yazdığı mektuptan: Komünist ruhum ufaklığa da geçti... Tıpkı Mao Zedunga benziyor...
15 Nisan 1956 Babasına yazdığı mektuptan: Üniuersite-nin yüksek kürsüsü yoluyla ünlü bir bilimci olamazsam Aziz Karlın propagandist olarak ünleneceğim...
20 Haziran 1956 Castro ve öteki devrimcilerle birlikte tutuklandı. (Temmuz başında Fidel ve Che dışındakiler bırakılacaktı çünkü oturma izinlerinin süresi bitmişti...) 10 Temmuz 1956 Ailesine yazdığı mektuptan: Tıbbı hapishanede bıraktım... artık Küba Devrimine katılmaya karar verdim...

31 Temmuz 1956 Serbest bırakıldı.
24/25 Kasım 1956 Granma teknesi sabaha karşı 2 de ışıkları sönmüş olarak Meksikanın Tuxpan limanından denize açıldı. (Teknede 82 kişiyle birlikte silahlar ve diğer gerekli malzeme vardı. Planlanan rotaya göre Küba güneyden dolanılacak ve doğudaki Niquerodan karaya çıkılacaktı. Granmadaki 82 kişiden 20si Moncada baskınına katılanlardı. Dördü ise Kübalı değildi: Arjantinli doktor ..Che Guevara.. İtalyan Gino Dore Meksikalı Guillen ve Dominikli Ramon Meyas...)
21 Aralık 1956 Grubun hayatta kalanları gerillaya yeni katılanlarla birlikte Sierra Maestrada bir araya geldi.

17 Ocak1957 Sabaha karşı 02.40 ta Fidelin önderliğinde 22 gerilla La Platadaki Deniz Kuvvetleri Kışlasına başarılı bir saldırı düzenledi. (Böylelikle faşist Batista yönetimine karşı ilk zafer kazanıldı.)
16 Şubat 1957 Times gazetesi muhabiri H.I. Matthews gerilla grubuna ulaştı ve asilerin şefi olarak Fidelle ilk röportaj yapıldı.
28 Mayıs 1957 Aralarında iyi silahlanmış 80 kişinin de bulunduğu 127 erkek ve kadından oluşan gerillalar doğu kıyısındaki Uveroda girdikleri çatışmada Batista birlikleri karşısında zafer elde ettiler.

6 Aralık 1957 Che.. Alto de Conradodaki bir çatışmada topuğundan yaralandı.
14 Aralık 1957 Veguites bölgesindeki çarpışmalarda Batista ordusu 170 kayıp verdi. Castronun asi ordusu 300 kişiye ulaştı.

24 Şubat 1958 Batista ordusu Sierra Maestraya büyük bir saldırı başlattı.

16 aralık 1958 Che Falcon ırmağı üzerindeki köprünün havaya uçurulmasını sağladı. (Böylelikle Santa Claraya giden anayol kesilmiş olacaktı.)
30 Aralık 1958 Comandante Ernesto Che Guevara.. Santa Cla-radaki büyük çarpışmadan zaferle çıktı ve Batistayı ülkeden kaçmaya zorladı. (Che bu çarpışmada sol kolundan yaralanmıştı.)

24 Kasım 1959 ta Camilo Guevara March 20 Mayıs 1962 de Celia Guevara March 14 Haziran 1963 te Ernesto Guevara March 4 Şubat 1965 te dünyaya geldiler.)

Kasım 1959 Küba Ulusal Bankası başkanlığına atandı. 5 Mart 1960 Kübalı fotoğrafçı Alberto Korda bir cenaze töreni sırasında sonraları tüm dünyaya yayılacak ünlü Che fotoğrafını çekti.

Ekim 1960 Bir ekonomi delegasyonunun başkanı olarak Çekoslovakyaya SSCB ye ve Çine gitti. 23 Şubat 1961 Endüstri Bakanı oldu. 18 Ağustos 1961 Uruguayda Montevideo Üniversite-sinde konuştu.
Temmuz 1963 Cezayire resmi ziyarette bulundu. 25 Mart 1964 Dünya Ticaret ve Gelişme Konferansında ABDyi Latin Amerikayı sömürmekle suçladı. Kasım 1964 SSCB de Ekim Devriminin 47. yıldönü¬münde Kübayı temsil etti.

Ocak/Şubat 1965 Kongo Gine Dahomey Tanzanya ve Mısıra gitti. (Bir süreliğine ortadan kaybolduğu dönemdi.) 14 Mart 1965 Afrika dönüşü son kez kamuoyunun önüne çıktı.
3 Ekim 1965 Fidel Chenin ünlü veda mektubunu kamuoyuna okudu: ...Bu dünyanın diğer ülkeleri benim sınırlı çabalarımı bekliyor. Senin Küba için üstlendiğin sorumluluk nedeniyle yapamayacağın şeyleri ben yapabilirim...


8 Ekim 1967 Chenin birliği El Yuro vadisinde yüzlerce asker tarafından kuşatıldı. Ayaklarından vurulan Che tutsak düştü. El Higuerasta bir ilkokul binasına taşındı. Sorguda hiçbir soruyu yanıtlamadı. Yaraları tedavi edilmeden geceyi geçirdi.
9 Ekim 1967 Saat 13.10 da makineli tüfek ateşiyle çavuş Mario Teran tarafından vuruldu... İki gün sonra bedeni bilinmeyen bir yere gömüldü.

18 Ekim 1967 Fidel Chenin nasıl öldürüldüğünü Küba Devlet Televizyonundan açıkladı.
12 Temmuz 1997 Che ile birlikte üç silah arkadaşının naaşları Kübaya getirildi. Ülkede 7 gün ulusal yas ilan edildi.

GUEVARA: Baskçada Gebara adının İs-panyolcalaştırılmış hali. Gebara Bask eyaleti olan Arabada bir yer adıdır. İspanyada az bulunan bir soyadıdır.
COMANDANTE: Türkçesi binbaşı olan Comandante rütbesi 26 Temmuz Hareketinin askeri yapılanmasındaki en yüksek rütbeydi.
CHE: İspanyolca bir deyiş. Genellikle Arjantin Uruguay ve Brezilyayla (Tche) Bolivyanın kimi yörelerinde halk arasında hey . ahbap . ortak . birader anlamında kullanılır. Arjantinde çoğu tango şarkısı che sözcüğüyle başlar.

SIRT ÇANTASI: Ayaklarımın dibinde tıbbi malzeme dolu bir sırt çantası ile bir cephane sandığı vardı. İkisi birden taşıyamayacağım kadar ağırdı. Tıbbı geride bırakarak cephaneleri yakaladım.
O fotoğrafın öyküsü

Alberto Korda anlatıyor: Bu fotoğrafı Leica makinemle Havana limanında cephane yüklü bir geminin karşı devrimciler tarafından havaya uçurulması sonucu yaşamını yitiren 81 Kübalı için düzenlenen cenaze töreninde 5 Mart 1960 da çektim. Amerikan donanması bir gün önce Fransadan gelen ve devrimcilere silah taşıyan gemiyi batırmıştı. Cenaze töreninin röportajı için beni gönderdiler. Jean-Paul Sartre ve Simone de Beauvoir da Kübadaydılar ve cenazeye katılıyorlardı. Fideli çektim kalabalığı çektim. Sartre ile Beauvoirı bir kez daha çekmeye hazırlanıyordum ki birden Chenin başı belirdi objektifte. Cenazeleri daha yakından görmek için yaklaşmış ve araya girivermişti. Deklanşöre bastım. Bakışı acı ve öfke doluydu...
Yirminci yüzyılın en ünlü fotoğrafının öyküsünü önceleri moda fotoğrafçısı sonraları ise devrimin fotoğrafçısı olarak anılan ve 2001 de yaşama veda eden Kübalı Alberto Korda (asıl adı Alberto Diaz Gutierrez) 1998 de böyle anlatmıştı.
Fotoğraf yedi yıl süreyle çekmecesinde kaldı. Che Bolivyada öldürüldüğü sırada italyan komünist yayımcı Giangiacomo Feltrinelli Kübadaydı. Korda devrimin yitik kahramanının çek-mecesindeki fotoğrafından iki baskıyı imzalayıp Feltrinelliye armağan etti. İtalyaya dönen yayımcı fotoğrafı kendi çekmiş gibi Kordanın adını koymadan milyonlarca bastı ve tüm dünyaya sattı. Feltrinelli Kordaya beş kuruş yayın hakkı ödemediği Che fotoğrafından dolar milyoneri oldu.
Alberto Korda 2000 yılında ünlü Rus votka firması Smir-noffa reklamlarında bu fotoğrafı kullandığı için dava açtı. Fotoğrafın kullanımıyla ilgili şöyle diyordu:
Bir Rus votkası markası. Rusyanın en köklü votkası ayrıca çarlık zamanında sarayın resmi votka tedarikçisi kabul edilmiş. Che Guevaranın uğrunda öldüğü görüşleri destekleyen biri olarak bu fotoğrafın onun anısını yaşatmaya ve dünyadaki sosyal adaleti sağlamaya çalışanların kullanılmasına karşı değilim fakat alkol gibi ticari nesnelerin reklamını yapmak için Chenin şöhretini kullananların kesin olarak karşısındayım. Korda açtığı davadan kazandığı 50 bin doları Küba sağlık sistemine bağışladı. Eğer Che yaşasaydı o da aynısını yapardı diyordu...

HASTA SIEMPRE
Aprendimos a quererte
Desde la historica altura
Donde el sol de tu bravura
Le puso cerco a la muerte
Aqui se queda la clara
La entraniable transparencia
De tu querida presencia
Comandante Che Guevara
Tu mano glorioso y fuerte
Sobre la historia dispara
Cuando todo Santa Clara
Se despierta para verte
Aqui se queda la clara
La entraniable transparencia
De tu querida presencia
Comandante Che Guevara
Vienes quemando la brisa
Con soles de primavera
Para plantar la bandera
Con la luz de tu sonrisa
Aqui se queda la clara
La entraniable transparencia
De tu querida presencia
Comandante Che Guevara
Tu amor revolucionario
Te conduce a nueva empresa
Donde esperan la firmeza
De tu brazo libertario
Aqui se queda la clara
La entraniable transparencia
De tu querida presencia
Comandante Che Guevara
Seguiremos adelante
Como junto a ti segimos
Y con Fidel te decimos
Hasta Siempre, Comandante
Aqui se queda la clara
La entraniable transparencia
De tu querida presencia
Comandante Che Guevara

VEDA
Bugün artık daha olgun olduğumuz için bize bir sürü şey daha az dramatik geliyor. Oysa olaylar kendini tekrarlıyor. Ben de kendimi Küba Devrimine bağlayan görevimi tamamlamış olduğumu hissediyor ve sana bütün yoldaşlara artık benim de olan halkına veda etme vaktinin geldiğini düşünüyorum..

Şimdi dünyanın başka ülkeleri de benim mütevazı çabalarımı talep ediyorlar. Kübanın başında olma sorumluluğun nedeniyle sana yasak olan şeyleri ben yapabilirim. Ayrılma zamanı geldi çattı artık. ...
















































































































































































































